Vakaların Analiz Edilmesi

Örnek vakada herhangi bir mükellefiyeti olmayan bir şahsın miras yoluyla edindiği arsa üzerine yaptırdığı konutların satışından elde edilen gelir irdelenmektedir.

Yukardaki soruları sorguladığımızda öncelikle bu kişi tüzel kişilik değildir (A.Ş veya Ltd. Şti. değil). Yani kurumlar vergisine tabi değildir. Dolayısıyla kurumlar vergisi kanununda bir şey aramamıza gerek yok.

Kişi şahıs bu sebepten bakacağımız yer öncelikli olarak gelir vergisi kanunu olacaktır. Yukarıdaki soruları sorguladığımızda ortada bir kazanç var olduğu görülmektedir.

Bu kazancın gelir vergisi kanununda hangi kazanç türüne girdiğini irdelememiz gerekir. Örnek olayımızda ele alındığında gelir vergisinde yer alan 7 kazanç türünden değer artış kazancı ve ticari kazanç türlerinden birine girebileceği tabiidir. Gelir vergisi 7 kazanç türüne bakmanızda fayda var; 1. Ticarî kazançlar, 2. Ziraî kazançlar, 3. Ücretler, 4. Serbest meslek kazançları, 5. Gayrimenkul sermaye iratları, 6. Menkul sermaye iratları, 7. Diğer kazanç ve iratlar(değer artış kazancı ve arızi kazançlar olarak iki türü var)).

Örnek olayımızda diğer 5 kazancı eledik isek kişinin elde ettiği bu kazanç değer artış kazancı mı, ticari kazanç mı irdeleyelim. İdarenin vermiş olduğu özelgelerde gelir vergisi 37, 80, 81. Maddeleri incelendiğinde son ürün konut olarak satılmıştır. Yani gayrimenkul satışı gerçekleştirilmiştir. Gayrimenkul satış kazancı hangi durumlarda ticari kazanca hangi durumlarda değer artış kazancı olarak değerlendirileceği hususunu analiz etmemiz gerekmektedir.

Gelir İdaresinin Değerlendirmesi

İdarenin müstear hale gelmiş görüşüne göre GVK 37. maddesi gereği, sahibi olduğunuz gayrimenkullerin aynı kişiye farklı tarihlerde veya farklı kişilere aynı tarihte veya birbirini izleyen tarihlerde satılması durumunda yapılan satışlar devamlı olarak gayrimenkul alım-satım işiyle uğraşıldığına karine teşkil edeceğinden elde edilen kazancın Gelir Vergisi Kanununun 37.nci maddesi çerçevesinde ticari kazanç olarak nitelendirilmektedir. Ticari kazanç olarak nitelenmesi durumumda elde etmenin şekli (ivazsız-miras yoluyla olup olmaması) önem arz etmemekte elde edilen kar ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilmektedir. Elbette bu durumda Türkiye’de gerçekleşen ticari teslim kapsamında bir teslim olması sebebiyle KDV Kanunu’nun 1. maddesi gereği KDV hesaplanması gerekmektedir.

Bu durumda örneğimizin (A) şıkkında iki ayrı kişiye birer daire satıldığından devamlılık unsurunun varlığından bahisle elde edilen kazanç ticari kazanç olarak vergilendirilecektir. Doğal olarak KDV de hesaplanacaktır.

Diğer taraftan gayrimenkullerin aynı kişiye farklı tarihlerde veya farklı kişilere aynı tarihte veya birbirini izleyen tarihlerde satılmaması tek seferde satılması durumunda yapılan satışlar devamlı olarak gayrimenkul alım-satım işiyle uğraşıldığına karine teşkil etmeyeceğinden ticari kazanç olarak nitelendirilmeyecek değer artış kazancı olarak nitelendirilecektir.

Örneğimiz (B) şıkkında varis, yapılan 5 adet konutu tek seferde aynı kişiye sattığı için bu satıştan elde edilen kazanç ticari kazanç sayılmayacaktır. Değer artış kazancına ilişkin hükümlere bakılacaktır. GVK mükerrer 80. Maddesi 6. fıkrasında; “…  6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tâbi çiftçilerin ziraî istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak (5615 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen ibare Yürürlük; 1/1/2007 tarihinden geçerli olmak üzere 04.04.2007) beş yıl içinde(8) elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.). …” hükmü gereği arsa kişiye miras yoluyla intikal ettiğinden (ivazsız intikal) arsanın konuta çevrilmesi cins değişikliği olduğu için ivazsız intikal niteliğimi değiştirmediği için (idarenin görüşü bu yöndedir) üzerine yapılan konutların tek seferde tek kişiye satılmış olması sebebiyle değer artış kazancı olarak da vergilendirilmeyecektir. Dolayısıyla Örneğimiz (B) şıkkında varis, yapılan 5 adet konutu tek seferde aynı kişiye sattığı için bu satıştan elde edilen kazanç hiçbir şekilde vergilendirilmeyecektir. Ticari kazanç olmadığı için söz konusu teslim için KDV de hesaplanmayacaktır.

Konuya ilişkin özelge linki aşağıdaki gibidir. Özelgeye ilişkin özet açıklama aşağıya alınmıştır.

https://www.gib.gov.tr/node/96369

“… Gayrimenkullerin ivazsız şekilde iktisap edilmesi değer artışı kazancının konusuna girmemektedir. Bu çerçevede ivazsız olarak iktisap edilen gayrimenkulün üzerine, sahibi tarafından inşa edilen gayrimenkullerin, daha sonra elden çıkarılması halinde elde edilen gelir, değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilmeyecektir.

İvazsız olarak (veraset yoluyla) iktisap edilen arsanın, cins tashihi yapılarak konuta çevrilmesi halinde, “ivazsız iktisap edilme” niteliği değişmeyeceğinden, gayrimenkulün satışından elde edilen gelir de değer artışı kazancına tabii olmayacaktır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Gayrimenkullerin aynı kişiye farklı tarihlerde veya farklı kişilere aynı tarihte veya birbirini izleyen tarihlerde satılması durumunda yapılan satışlar devamlı olarak gayrimenkul alım-satım işiyle uğraşıldığına karine teşkil edeceğinden elde edilen kazancın Gelir Vergisi Kanununun 37.nci maddesi çerçevesinde ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerekmektedir. …”