iç denetim | MHR & Partners

Şirketlerde Hileli İşlemleri Önlemek İçin İç Kontrol Sistemi

MHRPartner — Fri, 09 Jun 2023 07:00:09 +0000

Osman Çatak | Mali Müşavir | Şirket Gelişim Akademisinin Kurucusu

Günümüzde şirketler, başarılarını sürdürmek ve rekabetçi bir avantaj elde etmek için bir dizi strateji ve prosedür uygularlar. Ancak, içsel ve dışsal risklerle karşı karşıya olan şirketler için, bu stratejilerin ve prosedürlerin etkin bir şekilde uygulanması hayati önem taşır. İşte bu noktada, “İç Kontrol Sistemi” devreye girer.

İç Kontrol Sistemi, şirketlerin operasyonel etkinliklerini, finansal raporlamalarını ve yönetim süreçlerini düzenlemek ve denetlemek amacıyla tasarlanmış bir çerçevedir. Temelde, hileli uygulamaların, dolandırıcılıkların ve hataların önlenmesine yardımcı olur. İç kontrol, şirketin varlık ve kaynaklarını koruma, operasyonların etkin ve verimli yürütülmesi, finansal raporlamaların doğruluğu ve uygunluğu, yönetim süreçlerinin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesi gibi hedeflere odaklanır.

Hileli uygulamalar, şirketlerin başarısını tehdit eden önemli bir risk faktörüdür. İçeriden ve dışarıdan dolandırıcılar, işletmelerdeki zayıf noktalardan yararlanarak kaynakları kötüye kullanabilir, finansal verileri manipüle edebilir veya güvenilirliklerini sarsabilir. Ancak, etkin bir İç Kontrol Sistemi, bu tür hileli uygulamaların erken tespit edilmesine ve önlenmesine yardımcı olabilir.

Bu makalede, öncelikle hileli işlemleri önlemek için şirket düzeyinde hangi uygulamaların hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor sonra bu önlemlerden en etkili ve güçlü olan İç Kontrol Sisteminin temel prensiplerini ve bileşenlerini açıklıyoruz. Ayrıca, şirketlerin iç kontrol sistemlerini nasıl kurabilecekleri ve geliştirebilecekleri konusunda da bazı ipuçları sunuyoruz.

Siz de bu yazıyı okuduktan sonra, şirketinizdeki riskleri ve hileli uygulamaları azaltmak için İç Kontrol Sisteminin gücünden yararlanabileceksiniz.

Şirketlerde Hileli İşlemler Nasıl Oluşur?

“150 yıllık Tarihi İskender kebapçısının 12 çalışanıyla ilgili açılan 7 milyon liralık dolandırıcılık davası başladı. 4. kuşak yönetici, ‘Biz bir aile işletmesiyiz. Paradan ziyade değer verdiğimiz şeyler var. Bahsettiğimiz kişiler gurur duyduğumuz, ellerinde büyüdüğümüz insanlar,’ dedi.” Basına da yansıyan bu olayda aslında bir suiistimalin 3 saç ayağından birini oluşturan “Fırsat” unsuru doğrudan göze çarpmaktadır. (Fırsat: denetim/kontrol – yönetim eksikliğinden kaynaklı ortaya çıkan boşluk.)

Suiistimaller üzerine yapılan araştırmalar göstermiştir ki %10’luk bir kesim ne kadar önlem alırsan al hileli işlemlere yönelirken, %10’luk bir kesim ise hiçbir durumda hileli işlem yapmamaktadır. Allah karşımıza bu yüzde %10’u çıkarsın! Kalan %80’lik kesim ise fırsatını ve ortamını bulduğunda hileli işlemlere yönelmektedir. Bu araştırmayı okuyunca aklıma merhum Doğan Cüceloğlu’nun bir sözü geldi, son çıkardığı kitabında; “Kötü insanlar değiller ama her türlü kötülüğü de yapabilirler,” diyordu. İşte bu bölümde yapmaya çalıştığım; firma sahiplerinde hile ve suiistimale karşı farkındalık uyandırarak %80’lik bir risk dilimine fırsat ve ortam oluşturmamak olarak özetleyebilirim.

Çünkü hile ve suiistimale karşı oluşan farkındalığın, iyi yönetim ve etkili denetim sistemleri ile desteklenmesi halinde oluşacak kayıp ve kaçak minimum seviyelerde olacaktır.

Hile ve Suistimal Nasıl Oluşur?

Kayıt sistemi usulünce yapılmazsa,
İşletmede “kontrol” ortamı oluşturulmamışsa,
Kontrol ortamı oluşturulmuş ancak “denetlenmiyorsa”,
Girdiler ile çıktılar arası durum analizi yapılmazsa,
Bir önceki dönem ile mevcut dönem mukayese edilmezse,
Raporlamalar çapraz sorguluma ile “yani satın alma raporundan üretim raporunun durumu” çıkartılmaz ise FARK EDILMEZ.

Hile ve suistimali önlemek için “iyi yönetmek değil, çok iyi yönetmek” gereklidir. Hilenin yüzde yüz önlenmesi maalesef pek mümkün değildir. Ancak bu soruna verilecek değer, oluşacak farkındalık ne kadar yüksek olursa, hileden zarar görme riski o oranda düşük olacaktır.

Hileli işlemlere sebep veren yönetici ya da çalışanlardan yaklaşık %80’i “uygun ortamı” yakaladıklarında bu kötü niyetli girişimi gerçekleştirmektedir. %10’un her durumda hile girişiminde bulunduğunu ve yine bir %10’un ise hiç hile girişiminde bulunmadığından bahsetmiştik. Burada bizim üstünde durduğumuz nokta ise cironun %5’i, karın da %25’inin buhar olup uçmasına neden olan hilekarlar için “uygun ortamın” önüne nasıl geçileceğidir.

Bunun için de öncelikle hilenin meydana gelmesine neden olan unsurlara fayda var;

Hilenin Meydana Gelmesine Neden Olan Unsurlar

Çalışanların neden hile yaptığına ilişkin kabul edilen temel unsurlar Donald R. Cressey tarafından temelleri atılan “Hile Üçgeni” adı verilen teoridir. Buna göre;

Baskı
Fırsatlar
Haklı gösterme

Baskı; Çalışanın, düzensiz ve israflı yaşamından kaynaklı yaşadığı maddi zorlukların sonucu olarak hileye yönelmesini ifade etmektedir.

Fırsatlar; İşletmede sağlıklı bir İç Kontrol yapısı ve İç Denetim mekanizmasının olmaması sonucu ortaya çıkan hileye yönelme türüdür.

Haklı gösterme; Çalışan hile yapmayı kendinde bir hak olarak görmekte ve yine kendine göre mantıklı nedenler ileri sürmektedir.

Firmalarda en fazla karşılaştığım örneklerden biridir haklı gösterme. Dolayısıyla buna özellikle ayrı bir parantez açmanın faydalı olacağını düşünüyorum.

Suiistimali gerçekleştiren personel mutlaka kendince haklı bir neden bulma yolundadır. Hileye karışan personel kendini haklı çıkartmak noktasında bir sürü bahane üretecektir. En çok çalışan benim, bu firmaya bugüne kadar neler kazandırdım, maaşım, primim aslında daha fazla olmalıydı ya da sonradan iade edecektim gibi ….

Her firmada hile küçük küçük başlar, giderek artar. Hileye başlayan hilekâr durmaz. Fırsatını yakaladığında hileyi gerçekleştirmeye devam eder ve bu personel zamanla arkadaşlarını da buna alıştırır. Daha evvel de bahsettiğim gibi; bir çürük elma önlem alınmadığı taktirde bütün sepeti bozmaya yeterlidir.

Okuma Tavsiyesi

Bir şirkette neden iç denetim – kontrol sistemi olmalı? İç kontrol sistemi neden önemlidir? Bu soruların cevabı için bu makaleyi keşfedin!

Şirketlerde Hileli İşlemleri Nasıl Önleniriz?

Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) tarafından 2022 yılında yayınlanan bir rapora göre, kuruluşlar tarafından bildirilen dolandırıcılık vakalarının %53’ünde iç aktörler yer almaktadır. Bu, her 100 dolarlık suistimal kaybının 53 dolarının çalışanların, yöneticilerin veya idarecilerin eylemleri nedeniyle kaybedildiği anlamına gelmektedir.

Şirket içinde ve dışında hileyi önlemek tamamen imkânsız olmayabilir, ancak aşağıdaki aksiyonları hayata geçirerek hile ve suiistimal riskini minimize etmiş olursunuz. Ayrıca, yasal düzenlemelere uygunluğunuzu sağlamak ve aşağıdaki önlemleri geliştirmek için danışmanlık almanızı da tavsiye ederiz.

İç kontrol sistemi oluşturun: Şirketinizde iç denetim süreçleri oluşturun ve düzenli olarak iç denetimler yapın. Bu sayede, faaliyetlerinizi izler, risklerinizi değerlendirir ve hilelere ilişkin erken uyarı işaretlerini belirlemiş olursunuz. Özellikle içsel faktörlerden yani çalışanlardan kaynaklı hileli işlemleri engellemede en etkili önlem çok iyi çalışan bir iç kontrol sistemi oluşturmaktır. Bu yüzden aşağıda iç kontrol sistemi için özel bir başlık açtık.

İşletme politikalarını ve prosedürlerini belirleyin: Şirketinizde açık ve net işletme politikaları ve prosedürleri oluşturun. Bu politikalar, çalışanların neyin doğru ve yanlış olduğunu anlamalarına yardımcı olur ve hileli faaliyetleri engellemek için bir çerçeve sağlar.

İyi bir kurumsal yönetim uygulayın: Şirketinizin yönetim yapısını düzenleyin ve şeffaflığı teşvik edin. Doğru hesap verebilirlik mekanizmaları oluşturun ve çalışanlarınızın ve yöneticilerinizin faaliyetlerini denetleyin.

Etik değerlere vurgu yapın: Şirketinizin değerlerini belirleyin ve çalışanlara etik standartlarına uymaları konusunda net bir mesaj verin. Etik değerlerin şirket kültürünüzün bir parçası olduğunu vurgulayın ve çalışanlarına bu değerlere bağlı kalmaları için örnek olun. Bunun için etik değerleri ve kuralları detaylandıran bir yönetmelik sirküle edebilir ve yönetmeliğe aykırı davranışları değerlendiren bir Etik Kurulu şirket içinde oluşturabilirsiniz.

İşe alım sürecinde dikkatli olun: Doğru insanları işe almak hileleri önlemek için önemlidir. İşe alım sürecinde titizlikle davranın, geçmiş referansları kontrol edin ve uygun güvenlik önlemlerini uygulayın.

Eğitim ve farkındalık programları düzenleyin: Çalışanlara düzenli olarak eğitim ve farkındalık programları sunun. Bu programlar, etik davranışları teşvik etmeyi, hileli faaliyetleri tanımayı ve raporlamayı teşvik etmeyi amaçlar. Ayrıca, çalışanların şirket politikalarını ve prosedürlerini anlamalarına yardımcı olur.

İhbar hattı sağlayın: Çalışanlara, şirket içinde hilelere ilişkin endişelerini raporlamak için güvenli bir ihbar hattı sağlayın. Bu, çalışanların anonim olarak hileleri bildirebilmelerini ve şirketin gerektiğinde bu durumları soruşturmasını sağlar.

Disiplin önlemleri uygulayın: Şirket politikalarına ve etik değerlere uymayan çalışanlara karşı etkin disiplin önlemleri alın. Bu önlemler, hileli faaliyetlere tolerans göstermeyeceğinize dair çalışanlara caydırıcı bir mesaj göndermek için önemlidir.

Sürekli değerlendirme ve gözetim yapın: Şirketinizde sürekli bir değerlendirme ve gözetim süreci oluşturun. Bu, faaliyetleri izlemek, performansı değerlendirmek ve olası hilelere karşı önlemler almak için düzenli olarak faaliyetleri değerlendirmenizi sağlar.

Hileli işlemleri ciddiye alın ve soruşturun: Şirketinizde hile şüphesiyle karşılaştığınızda, bu durumu ciddiye alın ve hızlı bir şekilde soruşturma yapın. Gerektiğinde yetkili birimlerle iş birliği yapın ve yasalar ve yönetmelikler çerçevesinde gerekli adımları atın.

İş birliği ve iletişimi teşvik edin: Çalışanlar arasında iş birliği ve açık iletişimi teşvik edin. Böylelikle çalışanlar, hileli faaliyetlere karşı birlikte mücadele edebilirler ve şüpheleri paylaşarak sorunları çözmek için bir araya gelebilirler.

Şeffaflığı sağlayın: Şirketinizde şeffaflığı teşvik edin. Çalışanlarınıza, yöneticilerin ve şirketin faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olma hakkı olduğunu hatırlatın. Böylelikle şüpheli durumları veya hileleri tespit etmeleri daha kolay olacaktır.

Örnek liderlik sergileyin: Şirket liderleri olarak, etik davranışları ve şirket değerlerini benimseyerek örnek liderlik sergileyin. Çalışanlarınıza, dürüstlük, doğruluk ve etik değerlere dayalı bir çalışma kültürünü benimsetmek için sizin davranışlarınız önemlidir.

Hizmetlerimizi Keşfedin

Yurt Dışında
Şirket Kurmak

Almanya, İngiltere, Hollanda,
Belçika'da şirketiniz olsun

Keşfet

Online Yurt Dışı
Yatırım Danışmanı

Küresel pazarların fırsatlarını
uzmanından öğrenin!

Keşfet

KDV İade
Hizmeti

10 yılda 200'den fazla müşteri ve
1000'den fazla iade raporu

Keşfet

Tam Tasdik
Denetimi

Tam tasdik denetimden daha ötesi
Risk odaklı vergi planlaması

Keşfet

Online Vergi
Danışmanı

Uzmanımız bir tık ilerinizde!
Vergisel avantajları keşfedin!

Keşfet

Hileli İşlemleri Önlemek İçin İç Kontrol Sistemi

Şimdi de hileli işlemleri engellemede en etkili faktör olan “İç Kontrol Sistemine” daha yakından bakalım.

İç Kontrol Sistemi Nedir?

Bu kadar hızlı değişen bir dünyada planlamanız ne kadar iyi olursa olsun onun başarılı olabilmesi uygulamanın ciddi ve etkin bir liderlikle sürdürülmesine ve ortaya çıkacak aksaklıkların zamanında belirlenmesini sağlayacak kontrol mekanizmasının oluşturulmasına bağlıdır.

İç Kontrol sistemi, finansal raporlamanın güvenilirliği, işletme faaliyetlerinin etkililiği ve verimliliği, yasalara ve diğer düzenlemelere uygunluk gibi parametrelerin kontrolünü içerir. İç kontrol, bu amaçların başarılmasına yönelik olarak yeterli ölçüde güvence sağlamak üzere oluşturulan ve işletmenin yönetim kurulu, yöneticileri ve personeli tarafından uygulanan tüm yöntem ve politikaları içine alan bir kavramdır.

İç Kontrol; uygulamaya geçmeden önce, uygulamalar esnasında ve uygulamadan sonra yürütülecek biçimde tasarlanarak hayata geçirilmelidir. Böylece aksaklıklar ortaya çıkmadan ya da ortaya çıkar çıkmaz belirlenerek, yöneticilere gerekli önlemlerin zaman geçirilmeden alınmasını sağlar. Stratejik açıdan arzulanan başarı düzeyine erişilebilir.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere İç Kontrol; bir kurumun iyi yönetilmesi için yapması gereken her şeydir.

İç kontrol:

İşletmenin omurgasıdır.
İşletme içi bağışıklık sistemini değerlendirir.
Her bir sürecin amacına uygun olarak yönetilebilmesi için konulan prosedürlerdir.
İç kontroller süreç ve faaliyetlerin içine yerleştirilmiştir.

Mesela; yıllık izin kullanım prosedürü bir iç kontroldür, yönetim organizasyon şeması bir iç kontroldür, işe alım politikaları bir iç kontrol faaliyetidir, performans, liyakat sistemi, bütçe bir iç kontrol faaliyetidir.

Kısacası İç Kontrol; işletmede oluşturulan işleyiş, yöntem ve kuralların tümünü ifade eder.

Zayıf Kontroller Nasıl Oluşur?

Bu tür kontrolde; şirket ortakları, yönetim kurulu ve yöneticilerin tutum, davranış ve anlayışlarını organizasyon genelinde açık ve güçlü bir şekilde iletememektedir. Kontrol ortamının tesisinde en önemli kavramlar olan ahlak ve dürüstlük üzerinde yeterli odaklanma sağlanamamaktadır. Uygulanan kontroller yazılı ve resmi değildir. Hata ve suistimaller oluştuktan sonra fark edilmekte, şirket sahipleri ve yöneticilerinin yaptığı rutin olmayan işlemlerin incelenmesine ilişkin prosedürler uygulanmamaktadır.

Kontrollerin yetersiz uygulanmasından dolayı birçok hata, hile ve suistimal engellenememektedir. Bu noktada denetleme esnasında en çok karşılaşılan hususlar:

Kasadaki paranın kötüye kullanılması (gereksiz harcamalar, alınan avanslar gibi),
Mutabakatların yapılmamasından dolayı cari hesaplarda hata ve suistimallerin olması,
Yüksek maliyetten ürün ve hizmet alınması (tekliflerin yetersiz alınması, yetersiz pazarlık veya üçüncü taraflarında içinde olduğu suistimaller),
Gereksiz fazla stok ve sabit kıymet alımları,
Hırsızlık, zimmete para geçirme,
Mevzuata uygun olmayan gelir ve giderlerin defterlere işlenmesi,
Uygun onay mekanizmalarından geçmemiş işlemlerin yapılması olarak özetlenebilir.

Zayıf kontrol ortamının oluşmasını engelleyecek en önemli unsur, iç kontrolün ne olmadığını anlamaktan geçiyor.

İç Kontrol Ne Değildir?

İç kontrol denetim faaliyeti olmayıp yönetimin sorumluluğunda olan bir faaliyettir.

İç kontrol, yazılı prosedürler ile başlamaz. İç kontrol, güçlü bir iç kontrol ortamıyla başlar.

İç kontrol, sadece mali bir konu değildir. İç kontrol idarenin tüm fonksiyonlarını kapsamakta ve tüm birimlerini ilgilendirmektedir.

Şirketlerde İç Kontrol Sistemi Neden Kurulmalıdır?

Etkin bir iç kontrol sisteminin tasarlanması ve uygulanması şirket içinde hata ve suistimallerin asgariye indirilmesinin çok daha ötesinde, “şirketin sürekliliği” ve “sürdürülebilir büyümesi” ve “güçlü şirket” olması için gereken şartlardandır.

İç kontrol temelde bir şirkette:

Hata ve suistimallerin önüne geçmek,
Yasa dışı davranışın önüne geçmek,
İşletmede disiplinsizliği azaltmak,
İşletmenin rekabetçiliğini geliştirmek,
Hatalı karar verilmesinin önlenmesini sağlamak.
Hedeflere ulaşılmasının sağlanması,

Sonuç olarak; etkin bir iç kontrol sistemi şirkete birçok açıdan değer katar ve şirketin sürdürülebilir bir büyüme stratejisi oluşturmasına destek verir.

İç Kontrolün Faydaları Nelerdir?

Hataların ayıklanması yerine hataya neden olan faktörlerin belirlenmesini,
Hataların tekrarlanmasını önlemeye yönelik sistemlerin geliştirilmesini,
Ana noktaların kontrolünü,
Genellemelerden kaçınarak, tüm verilerin sağlıklı, rakamsal ve görsel olarak ifade edilmesini,
Hileli işlemlerin oluşma riskini azaltmayı
Uygulamaların mutlaka yerinde izlenmesini sağlar.

İç denetçi, kurum faaliyetlerini ve finansal sonuçları değerlendirirken temelde iç kontrol sisteminin etkinlik derecesini ölçmektedir.

İlginizi çekebilecek diğer içerikler:

The post Şirketlerde Hileli İşlemleri Önlemek İçin İç Kontrol Sistemi first appeared on MHR & Partners.

Bir Şirkette Neden İç Denetim Sistemi Olmalı?

MHRPartner — Wed, 01 Dec 2021 07:44:16 +0000

Yazar: Osman Çatak | Danışman

Uluslararası İç Denetim Enstitüsü (IIA) tanımına göre İç Denetim; bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacını güden bağımsız ve objektif bir güvence ve danışmanlık faaliyetidir. Başka bir deyişle denetim; işlerin hedeflere, bütçelere ve usullere uygunluğunun test edilerek belirlenmesidir.

Denetim güvene mani değildir

İşletmeler, iş süreçlerini amaç ve hedefleri doğrultusunda dizayn etmektedir. Peki dizayn edilen bu iş süreçlerinin işletmenin hedefleri doğrultusunda işleyip işlemediğinden nasıl emin olabilirsiniz?

Şirketinize dünyanın en iyi sistemini de kursanız bu sistemi denetlemediğiniz taktirde çökmeye mahkumdur. Aşağıda bir işletmede neden iç denetim sistemi olması gerektiğine dair 8 neden sunulmaktadır.

1. Üst yönetimin aksaklıklardan haberdar olması

Patronun ve yönetim kurulunun şirkette olan bitenden doğrudan bilgi sahibi olması ancak denetimle mümkün olmaktadır. Birçok şirkette tüm işlerin nasıl yapılacağını izah eden prosedürleri tam ve mükemmel gibi görünür. Dolayısıyla bunlarda yönetim zafiyeti olabileceği ne yönetim kurulunun ne de patronun aklına gelmez. Ancak arada bir rakamsal sonuçların beklenenin çok altında ve uzağında bulunması özellikle üst yönetimde tedirginliklere neden oluyorsa da alt kademelerden gelen izah ve bahanelerle, bunun geçici olduğunu kısa süre içinde yeniden istenilen kârlara ulaşılacağı güveni verilmeye devam edilir. İşletme körlüğünün de etkisiyle aksaklıklara zamanında müdahale edilmediğinden birçok şirket bu nedenler yüzünden kaybolup gider.

Zamanında önlemini alan şirketler ise halen iş hayatlarına devam ediyorlar. Peki alınan önlemler nelerdir? Yapılan çalışma ve gözlemler göstermiştir ki, birinci önlem; sistemin usulüne göre çalıştığını denetleyecek ve en üst yöneticiye aktaracak bir denetim grubunun kurulmasıdı

2. Erken uyarı sistemi

Yapılan araştırmalar göstermiştir ki mali sıkıntılar, borçları ödeyememe, iflas gibi durumların kökeninde zamanında alınmayan önlemler ve şirketin erken uyarılıp gereğinin yapılmaması yatar. Nasıl ki; sağlığını korumak isteyen biri belirli dönemlerde check up yaptırıyorsa, firmalar da yaşamlarını uzun tutmak için belirli dönemlerde iç denetim yaptırmalıdırlar.

İç denetim; kurum içinde var olan tüm süreçlerle (Pazarlama, Satış, Muhasebe, Satın alma, Üretim, Depo, İnsan Kaynakları) birebir ilgilidir. Bu süreçlerin istenilen ölçütlerde çalışıp çalışmadığını test eder, dolayısıyla iç denetimin sorunu kaynağında tespit etme özelliği buradan gelmektedir.

3. Sorumluluk ve Hesap Verebilirlik

İşletmelerin büyümesi nedeniyle yetki ve sorumluluk devrinin zorunlu hale gelmesi; işletme çalışanlarının etkinliklerinin ve üst yönetimin politikalarına uyum derecesinin araştırılması ihtiyacı iç denetime başvurulmasının en temel gerekçesidir.

4. Profesyonel Yöneticileri Ölçme

Profesyonelleşmenin ve işletme ölçeklerinin büyümesinin bir sonucu olarak aylıklı tam zamanlı yönetici çalıştırma ihtiyacı doğmaktadır. Bu yöneticilerin sorumluluklarını ne kadar yerine getirdiklerini ölçme ve değerlendirme ihtiyacı ise iç denetimin gerekliliğini ortaya koymuştur.

5. Yönetime Danışmanlık ve Yardım

İç denetimin amacı; sadece hata ve hileleri ortaya çıkarmak değil aynı zamanda işletme yönetiminin ihtiyaç duyduğu alanlarda gerekli danışmanlık desteğini vermektedir.

6. Tasarruf İhtiyacı

Yoğun rekabet koşullarında ayakta kalabilmek için maliyetlerin her alanda minimize edildiği günümüzde iç denetim birimi, işletmeler için tasarruf sağlayabilecek alanların ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktadır.

7. Hileli İşlemlere Karşı Koyma İhtiyacı

İç denetimin en önemli uğraş alanlarından biri de işletme sahipleri, yöneticileri veya çalışanları tarafından yapılabilecek hilelerin ortaya çıkarılmasıdır.

“İç denetim fonksiyonun” yeterli ve etkili bir şekilde yürütülmesi, işletmedeki kontrol mekanizmalarının sağlıklı çalışmasını sağlar ve dolayısıyla operasyonel risklerin, hilenin ve gelir kayıplarının oluşmasını engelleyerek işletmenin verimliliğinin ve rekabet gücünün artması gibi önemli katkılarda bulunur.

8. Personeli değerlendirme ve ölçme

Denetim; şirket amaçlarının yerine getirilmesi için öngörülen planların gerçekleştirilmesinde görevli personelin verimlilik ve başarılarının ölçülmesi ve planlardan sapmaların giderilmesi için gereken düzenlemelerin yapılması sürecidir. Bu fonksiyonun amacı planlara, yönergelere ve kurallara uygunluğu sağlamaktır. Etkin bir denetim gerçekleştirilmesi için standartların ve prosedürlerin oluşturulması, iş akış şemalarının belirlenmesi, 360° feedback (geribildirim) sisteminin kurulması, maliyetlerin incelenmesi ve gözetimin sürekli olması gerekmektedir.

İç denetim aynı zamanda başarıların ölçülmesini de sağlayacaktır. Personelde, “yaptığım görülüyor” izlenimini oluşturacak ve personelin daha motive çalışmasını sağlayacaktır.

Makale Yazarı Osman Çatak Kimdir?

1984 yılında Çankırı’da doğdu. İşletme Fakültesi’nden 2002 yılında mezun oldu. 2010 yılında SMMM unvanını aldı. Marmara Üniversitesi’nde “Sürdürülebilir Büyüme ve Kalite Yönetimi Bilim Dalında” yüksek lisans yaptı. Çeşitli sektörlerdeki firmalarda, Mali ve İdari işler Müdürlüğü, İç Denetim Direktörlüğü, Genel Müdürlük ve Bağımsız Yönetim Kurulu üyeliği görevlerini üstlendi. Liderlik ve takım yönetimi, kalite ve insan kaynakları yönetimi, süreç yönetimi ve iyileştirme teknikleri, iletişim teknikleri ve NLP konularında eğitimler aldı. 2014 yılında kendi firmasını kurarak farklı sektörlerdeki işletmelere mali müşavirlik, yönetim danışmanlığı ve yöneticilik eğitimi hizmetleri vermektedir.

The post Bir Şirkette Neden İç Denetim Sistemi Olmalı? first appeared on MHR & Partners.

İç Denetim Nedir? İç Denetimin Amaç ve Faaliyet Alanları Nelerdir?

MHRPartner — Sun, 28 Nov 2021 11:07:35 +0000

Yazar: Osman Çatak | Danışman

İç denetimin tanımı

Denetim kelimesi, iletişimin temel öğesi olan dinleme kökünden gelmektedir. Şirketlerde ne olup bittiğine ilişkin pay sahiplerinin bilgi alma ihtiyacı iç denetimin çıkışında önemli rol oynamıştır.

Burada bağımsızlık ve objektiflik kavramlarına ayrı bir yer vermek istiyorum;

Tanımdan da anlaşılacağı üzere bağımsızlık; iç denetim faaliyetinin verimli olmasının anahtar kuralıdır. Bu yüzden de iç denetçi doğrudan yönetim kuruluna yani patrona bağlı olmalıdır.

Ancak edindiğim tecrübeler göstermiştir ki firmaların en önemli hatalarından biri, iç denetimin ruhuna aykırı olarak, iç denetim departmanını veya dışardan aldığı iç denetim hizmetini İcra’ya yani CEO ya da Genel Müdüre bağlamalarıdır. Denetlenen birimlere raporlama yapılması, iç denetçinin bağımsızlığına ve yazdığı raporun objektifliğine aykırı bir durumdur.

İç denetimin amacı

İç denetimin temel amacı; kurum faaliyetlerini geliştirmek, iyileştirmek ve onlara değer katmaktır.

Bir firmada iyileştirme ve reorganizasyon çalışmaları yapmak için ilk olarak aksayan yerler tespit edilir. Bu aksayan noktaların tespit edilmesi, gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarının salahiyeti açısından önem arz eder. Tespit (Check up) çalışmalarını gerçekleştirilecek birim ya da danışmanın iç denetim bilgisinin doğru teşhis ve sonrasında uygulanacak tedavi yöntemleri için yeterli seviyede olması önemlidir. İç denetim, firmada aksayan noktalar için nereye daha fazla odaklanılması gerektiğini resmeder, önünüze koyar.

İç denetim kendi içinde 3’e ayrılır:

Faaliyet

Kurum içinde var olan tüm departmanların ya da bir departmanın faaliyetlerinin etkin ve verimli çalışıp çalışmadıklarını test eder. Önceden belirlenmiş kriterleri, işletmenin veya bir bölümünün amaçları, planlanmış bütçeleri gibi performans ölçütleridir.

Uygunluk

Bu departmanlarda çalışan personellerin gerçekleştirmiş oldukları işlemlerin veya faaliyetlerinin patron ya da üst yönetim tarafından belirlenmiş kural veya uyumunun test edilmesidir. Bu denetim türünde denetçi işletme yönetiminin koyduğu politikalara ve kurallara çalışanların uygun hareket edip etmediğini test eder.

Finansal

İşletmenin finansal tablolarının genel kabul görmüş muhasebe kavram ve ilkelerine uygunluğunun tarafsız olarak incelenip raporlanma sürecidir. Önceden belirlenmiş kriterleri, genel kabul görmüş muhasebe kavram ve ilkeleridir.

Özet olarak denetim süreci

Belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının saptanması,
Standartların belirlenmesi,
Sonuçların belirlenmesi,
Karşılaştırma,
Olumlu ya da olumsuz sapmaların belirlenmesi,
Olumsuz sapmaların düzeltilmesi aşamalarını içermektedir.

İç Denetim; firmaların kuruluş amaçları doğrultusunda:

Verimlilik ve rekabet gücünü artıracak biçimde yönlendirilmesini,
İşletme varlıklarının doğru olarak yönetilmesini,
İşletmede hata ve hilelerin önlenmesini sağlayan,

Yönetime bağlı ancak “bağımsız” denetçiler tarafından yürütülen çalışmalardır.

İç denetim alanları nelerdir?

Kurumsallaşmış şirketlerde ilk denetim alanı; mal/hizmet üretimine başlamadan önce hammadde, enerji vb. üretim kaynaklarının miktar ve kalite bakımından belirlenen standartlara uygunluğunun incelenmesidir. Bu yolla ileride doğabilecek hatalar için önceden önlem alınmaya çalışılır.

İkinci denetim alanı ise; süreçler ve işlemler sırasındaki denetimlerdir. Bu, üretimin gerçekleşmesi esnasında kritik aşamalarda denetim yapılmasını içerir.

Girdilerin çıktılara dönüştüğü noktalarda yapılan denetimler ise üçüncü denetim alanıdır. Bu denetimler tüm faaliyetlerin bitiminden sonra ilgili yönetici, uzman veya danışman firmaca periyodik zamanlarda yapılır.

Denetim başarıyı ölçer

Ölçemediğinizi yönetemez, yönetemediğinizi ise denetleyemezsiniz. Denetleme işlevi bir karşılaştırma ve bunun sonucuna göre değerlendirme yapmadır. İstenilen sonuçla alınan sonuç arasındaki olumsuz farkın incelenmesidir. Bir kurumun başarısı, üst yönetim tarafından belirlenmiş hedeflere varmak için yine aynı yönetim tarafından inşa edilmesi beklenen kurum kültürü çerçevesinde faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ve bu faaliyetlerin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetlenmesine bağlıdır. Bu denetleme ve raporlamayı gerçekleştirecek olan ise iç denetim fonksiyonudur. Dolayısıyla firma bünyesinde sorunu kaynağında tespit etmeye yönelik en etkili çalışma “İç Denetim” dir.

Şirketlerin ulaşmak istedikleri amaçlar planlama fonksiyonu tarafından, amaçlara ulaşma derecesi ise denetim fonksiyonu tarafından belirlenir. Şirketlerin ulaşmak istedikleri amaçlar ile ulaştıkları noktalar arasında uyum var ise bu durum bir başarı göstergesidir ve bu uyumun yüksek oluşu şirketin kurumsallaşma düzeyini gösterir.

Makale Yazarı Osman Çatak Kimdir?

The post İç Denetim Nedir? İç Denetimin Amaç ve Faaliyet Alanları Nelerdir? first appeared on MHR & Partners.