Bu yazıda son derece teknik bir vergilendirme konusunu ele alıyoruz. Almanya mukimi bir firmanın Türkiye’de kurulu bir limited şirketine ortak olduğunu düşünelim. Türkiye’de kurulu limited şirket elde ettiği kârın Almanya’da mukim firmaya düşen payını Almanya’ya transfer etmek istediğinde vergilendirme her iki firma için nasıl olacak?  

Türkiye’de birçok şirket sahibi girişimcimiz Almanya’da şirket kurmaktadır. Bazen Almanya’da kurduğu şirketi Türkiye’deki şirketine ortak etmektedir. Bazen de Almanya’da mukim yabancı bir şirket Türkiye’de şirket kurmakta ve bu şirkete ortak olmaktadır. Bu yazı bu tür bir ortaklık ilişkisi içinde olan farklı ülkelerde bulunan şirketler arasındaki kâr payı transferinin vergilendirilmesi konusuna açıklık getiriyor.

Bu yazıda kâr payı transferinin vergilendirilmesini ele alırken yoğun bir şekilde ilgili yasal mevzuata referans veriyoruz. Özellikle de Türkiye’deki Kurumlar Vergisi ve Vergi Usul Kanunu yanında Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasında imzalanan gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi ve vergi kaçakçılığını önleme anlaşması bu yazının belirleyici yasal çerçevesini oluşturuyor. Ayrıca, konuyu ele almada kullanılan metodoloji diğer Avrupa şirketlerinde mukim şirketlerin de Türkiye’de ortak olduğu şirketlere uyarlanabilir. Konu limited şirket üzerinden izah edilmiş olmakla beraber, anonim şirket gibi kurumlar vergisi kanununda kurumlar vergisi mükellefi olan diğer şirket/kurumlara da teşmil edilebilecektir. Yine bu yazıda kısaca, Türkiye’de mukim kişi veya şirketin Almanya’da kurulan bir şirketin ortağı olması durumunda Almanya’da kurulu firmanın dağıttığı kâr payının vergilendirilmesine de değiniyoruz.

İşletme sahiplerinin, muhasebe ve finans yöneticilerinin en çok merak ettikleri başlıklardan biri de “İndirilecek Katma Değer Vergisi (KDV)” konusudur. Bu yazımızda İndirilecek KDV ana başlığı altında şu soruların cevaplarını ortaya koyuyoruz:

• İndirilecek KDV nedir?
• 191 İndirilecek KDV hesabının işleyişi nasıldır?
• Dönem sonlarında 191 indirilecek KDV hesabı nasıl kapatılır?
• İndirilecek KDV listesi nedir?
• İndirilecek KDV hangi durumlarda uygulanır?
• İndirilemeyecek KDV hangi durumlarda söz konusu olur?

İndirilecek KDV Nedir?

İndirilecek KDV işletmelerin faaliyet alanlarına göre yaptıkları her türlü mal veya hizmet alımlarında satıcıya ödenecek katma değer vergisini ifade eder.

İşletmeler tarafından satın almalarda ödenecek katma değer vergileri işlemin içeriğine bağlı olarak %1, %8 veya %18 oranlarında ilgili alım tutarının matrahı üzerinden hesaplanır. “İndirilecek KDV” olarak muhasebeleştirilir. “19. Diğer Dönen Varlıklar” hesap grubunda yer alan “191 İndirilecek KDV” hesabında izlenir ve ilgili ay hesaplanan KDV tutarından indirimi/mahsubu gerçekleştirilir. Hesaplanan KDV azlığından indirimi/mahsubu gerçekleşmeyen tutar devreden KDV olarak sonraki aylara aktarılır ve hesaplanan KDV’den indirilinceye (tam istisna kapsamında yapılan teslimlere ilişkin alışlardan kaynaklanması durumuna göre iade olarak da alınabilmektedir) kadar bu hesapta bekletilir.

Konuyla İlgili Mevzuat

Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 29 uncu maddesinde; ilim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatların gelir vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 37’nci maddesinin birinci fıkrasında, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Ticari faaliyet emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin ticari faaliyet olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin ticari faaliyet sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerekmektedir.

Ayrıca KDV kanununda tasarım ile alakalı olarak yurtiçinde verilecek hizmetlerde, Tevkifat kapsamında bir açıklama getirmiştir:

“Ticari reklam, ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak; bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurulardır.

Tevkifat kapsamına, mal veya hizmetlerin tanıtım ve pazarlamasına yönelik her türlü ticari reklam hizmeti alımları (reklama ilişkin danışmanlık, reklamın planlanması, reklam içeriğinin hazırlanması ve tasarımı, reklamın yayımlanması gibi reklama yönelik hizmetler dahil) girmektedir. Yüklenicileri tarafından tamamen veya kısmen alt yüklenicilere veya daha alt yüklenicilere devredilen ticari reklam hizmetlerinde, işi devreden her yüklenici tarafından, kendisine ifa edilen hizmete ait KDV üzerinden tevkifat yapılır. Reklam hizmetinin, reklam ajansları üzerinden alınması, söz konusu ajansların bu kapsamda alacakları yayın, prodüksiyon gibi reklama yönelik hizmetlerin tevkifata tabi tutulmasına engel teşkil etmez.”

2.1.3.2.15.1. Tevkifat Uygulayacak Alıcılar ve Tevkifat Oranı

Tebliğin (I/C-2.1.3.1/a ve b) bölümünde sayılanların, Tebliğin (I/C-2.1.3.2.15.2.) bölümü kapsamındaki reklam hizmeti alımlarında (3/10) oranında KDV tevkifatı uygulanır.”

Vergi İstisnasını Düzenleyen Mevzuat

Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun istisnaları düzenleyen 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde,

• kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %50`lik kısmının kurumlar vergisinden müstesna olduğu,
• bu istisnanın satışın yapıldığı dönemde uygulanacağı ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmının satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel bir fon hesabında tutulmasının ve satış bedelinin satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesinin şart olduğu,
• bu sürede tahsil edilmeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin ziyaa uğramış sayılacağı,
• aynı şekilde istisna edilen kazançtan beş yıl içinde sermayeye ilave dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmına uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin de ziyaa uğramış sayılacağı,
• menkul kıymet veya taşınmaz ticareti ve kiralanmasıyla uğraşan kurumların bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri kazançların istisna kapsamı dışında olduğu

hükme bağlanmıştır.

(Ek paragraf: RG-23/12/2017-30279) 7061 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendiyle 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin birinci cümlesi değiştirilmiş olup söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği 5/12/2017 tarihinden itibaren (bu tarih dahil) yapılan taşınmaz satışlarından elde edilen kazancın %50’lik kısmına istisna uygulanacak; bu tarihten önce yapılan taşınmaz satışlarından elde edilen kazancın ise %75’lik kısmı istisna uygulamasına konu edilebilecektir.

Düzenleme uyarınca, satış bedelinin satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi gerektiğinden ve kamulaştırma işlemleri ile ilgili özel bir belirleme yapılmadığından, kamulaştırma işlemlerinde satış bedeline ilişkin uyuşmazlıkların maddede yer alan iki yıllık tahsil süresi içinde sonuçlandırılarak, varsa ek olarak alınan bedelin %75’inin (Ek ibare: RG-23/12/2017-30279), 5/12/2017 tarihinden itibaren yapılan taşınmaz satışlarında ise %50’sinin de (geç ödeme dolayısıyla alınan faiz ve benzeri unsurlar hariç) bu süre içinde fon hesabına aktarılması şartıyla, uyuşmazlığın son bulduğu dönemde istisnadan yararlanılabilmesi mümkün bulunmaktadır.

İstisna uygulamasında, her şeyden önce satış bedelinin nakit olarak tahsil edilmesi gerekmektedir. Nakit olarak tahsil edilmese de her an nakde dönüştürülmesi kolay altın, Devlet tahvili, Hazine bonosu, Toplu Konut İdaresince çıkarılan veya İMKB’de işlem gören hisse senetleri, tahvil ve bonolar ile de tahsil edilebilmesi mümkündür. Ancak, bu kıymetlerin en geç iki yıllık tahsil süresinin sonuna kadar nakde dönüştürülmesi gerekir.

Bu yazıda binek araç satın almada şu sorulara cevap verilecektir. Gider yazma üst sınırı nedir? Binek otomobillerin alımında yüklenilen ÖTV’nin ve KDV’nin ne kadarlık kısmı gider yazılabilir? Gider kısıtlaması ve amortisman giderleri konuları ayrı başlıklar halinde ele alınmaktadır.

1-) Gider Kayıt Alt Türü: Amortisman Giderleri (Gelir Vergisi Kanunu 68/4) – Binek Sıfır Araç (KDV – ÖTV Hariç)

7194 Sayılı Kanunun 14’üncü maddesiyle 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendine özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi hariç ilk iktisap bedeli

2022 Yılı: 230.000–TL

2021 Yılı: 170.000-TL

2020 Yılı: 160.000-TL aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir.

Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır. Söz konusu düzenleme kapsamında “Binek Sıfır Araçlara (KDV-ÖTV Hariç)” ilişkin amortismana tabi iktisadi tutar

2022 Yılı: 230.000-TL

2021 Yılı: 170.000-TL

2020 Yılı: 160.000-TL ile sınırlandırılmıştır.

Yukarıda ifade edilen açıklamalar doğrultusunda kayıt altına alınacak “Amortismana Tabi İktisadi Tutar” alanına en fazla

2022 Yılı: 230.000-TL

2021 Yılı: 170.000-TL

2020 Yılı:160.000-TL yazılması gerekmektedir. “Gerçek Değer” alanına ise sabit kıymetin (binek otomobil) alış tutarı yazılması gerekmektedir.

Sabit kıymet (binek otomobil) satış işlemine ilişkin oluşan kar/zarar tutarı gerçek değer alanına yazılan tutar üzerinden sistem tarafından otomatik hesaplanmaktadır.

2-) Gider Kayıt Alt Türü: Amortisman Giderleri (GVK 68/4) – Binek Sıfır Araç (KDV-ÖTV Dâhil)

7194 sayılı kanunun 14’üncü maddesiyle 193 sayılı Kanunun 68‘inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendine vergilerin maliyet bedeline eklenerek iktisap edildiği hâllerde, amortismana tabi tutarı

2022 Yılı: 430.000 TL –

2021 Yılı: 320.000 TL-

2020 Yılı: 300.000 TL aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir. Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır. Söz konusu düzenleme kapsamında “Binek Sıfır Araçlara (KDV-ÖTV Dâhil)” ilişkin amortismana tabi iktisadi tutar

2022 Yılı: 430.000-TL

2021 Yılı: 320.000-TL

2020 Yılı: 300.000 -TL ile sınırlandırılmıştır.

Yukarıda ifade edilen açıklamalar doğrultusunda kayıt altına alınacak “Amortismana Tabi İktisadi Tutar” alanına en fazla

2022 Yılı: 430.000-TL

2021 Yılı: 320.000-TL

2020 Yılı:300.000-TL yazılması gerekmektedir. “Gerçek Değer” alanına ise sabit kıymet (binek otomobil) alış tutarı yazılması gerekmektedir. Sabit kıymet (binek otomobil) satış işlemine ilişkin oluşan kar/zarar tutarı gerçek değer alanına yazılan tutar üzerinden sistem tarafından otomatik hesaplanmaktadır.

3-) Gider Kayıt Alt Türü: Amortisman Giderleri (68/4) – Binek İkinci El Araç

7194 sayılı kanunun 14’üncü maddesiyle 193 sayılı Kanunun 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendine ikinci el olarak iktisap edildiği hâllerde, amortismana tabi tutarı

2022 Yılı: 430.000 TL –

2021 Yılı: 320.000 TL-

2020 Yılı: 300.000 TL aşan binek otomobillerinin her birine ilişkin ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı gider yazılabilir hükmü eklenmiştir.

Bu hükmün uygulanmasında binek otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar dikkate alınır. Söz konusu düzenleme kapsamında “Binek İkinci El Araçlara” ilişkin amortismana tabi iktisadi tutar

2022 Yılı: 430.000-TL

2021 Yılı: 320.000-TL

2020 Yılı: 300.000 -TL ile sınırlandırılmıştır. Yukarıda ifade edilen açıklamalar doğrultusunda kayıt altına alınacak “Amortismana Tabi İktisadi Tutar” alanına en fazla

2022 Yılı: 430.000-TL

2021 Yılı: 320.000- TL

2020 Yılı:300.000-TL yazılması gerekmektedir. “Gerçek Değer” alanına ise sabit kıymet (binek otomobil) alış tutarı yazılması gerekmektedir. Sabit kıymet (binek otomobil) satış işlemine ilişkin oluşan kar/zarar tutarı gerçek değer alanına yazılan tutar üzerinden sistem tarafından otomatik hesaplanmaktadır.

Günümüzde vergi konularında en yoğun kullanılan çevrimiçi (online) uygulamaların başında İnteraktif Vergi Dairesi (İVD) gelmektedir. 7/24 hizmet veren İnteraktif Vergi Dairesinde özel ve tüzel kişi mükellefler vergi dairesine gitmeden 200’den fazla işlem yapabiliyor. Vergi ile ilgili her türlü bilgi edinme, doğrulama, sorgulama, beyan etme ve ödeme işlemlerini hızlı ve kolay bir şekilde buradan yapabiliyorsunuz. İnteraktif Vergi Dairesi, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yönetiliyor ve sürekli güncelleniyor.

Hayatı kolaylaştıran, zaman ve para tasarrufu sağlayan, vergi dairelerindeki yoğunluğu azaltan İnteraktif Vergi Dairesiyle ilgili mükellefler bazı konuları merak etmektedir. Nasıl giriş yapılır? Nasıl kullanılır? Şifre nasıl alınır? Giriş anında en sık yaşanan sorunlar nelerdir ve nasıl çözülür? Bu yazımızda en çok merak edilen bu konu başlıklarını ele alıyoruz.

İnteraktif Vergi Dairesine Nasıl Erişilir?

İnteraktif Vergi Dairesine https://ivd.gib.gov.tr/ adresinden erişebilirsiniz. Ayrıca, İnteraktif Vergi Dairesinin üç tane mobil uygulaması vardır. Apple Store, Googgle Play ve Huwai AppGalery uygulama marketlerinden cep telefonunuza GİB Mobil uygulamasını indirerek İnteraktif Vergi Dairesi işlemlerinden mekan sınırlaması olmadan yararlanabilirsiniz.

Yeri gelmişken kavram kargaşasına yer vermemek için bir hususu netleştirmek istiyoruz. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) halihazırda iki uygulaması mevcuttur. Bunlardan ilki İnteraktif Vergi Dairesi denilen  (https://ivd.gib.gov.tr/ ) web adresinden girilen ve bu yazının da konusu olan uygulamadır. GİB’in mükelleflere sunduğu hizmetlerin çok büyük çoğunluğu bu uygulama içinde sunulmaktadır. Hatta daha önce ikinci uygulama olan İnternet Vergi Dairesinde sunulan şifresiz işlemler İnteraktif Vergi Dairesine taşınmıştır.

GİB’in ikinci uygulaması ise https://intvrg.gib.gov.tr/ web adresinde sunulan Gelir İdaresi Başkanlığı İnternet Vergi Dairesi olarak adlandırılan uygulamadır. Bu uygulama içinde defter beyan sistemi, e-beyanname, hazır beyan sistemi, e-tebligat gibi hizmetler sunulmaktadır. Önerimiz bu iki uygulamanın birleştirilerek tüm çevrimiçi işlemlerin tek bir platform üzerinden verilmesidir. Bu şekilde kullanıcılar açısından uygulama karışıklığının önüne geçilmiş olunur ve sistemlerin bakım, geliştirme ve güncelleme işlemlerinden tasarruf sağlanır.