Artırımlı Teminat Yöntemiyle Alınan KDV İadelerinde Süreler

Şeyma Halenur KARAKAŞ | Mustafa Can ÇAĞLAR

Mevzuatta detaylı bir şekilde düzenlenen KDV iade işlemlerinde çeşitli iade yöntemleri mevcuttur. Mükellefler, hak ettikleri KDV iade alacaklarını devletten alabilmek ve kendilerine finansman oluşturmak için bu iade uygulamalarının detaylarını merak etmektedir.  Kimi mükellefler iade alacakları için mahsup yöntemini tercih ederken, kimi mükellefler ise iade alacaklarını teminatlı veya teminatsız olarak nakden talep etmektedirler. Teminatsız nakden iade seçeneğini tercih eden mükellefler, Yeminli Mali Müşavir (YMM) KDV İadesi Tasdik Raporu hazırlanıp vergi dairesine ibraz edildikten sonra inceleme sürelerinin uzaması nedeniyle iade taleplerinde zaman zaman mağduriyet yaşamaktadırlar. Bu yüzden teminatlı KDV iade yöntemi cazip bir seçenek olarak tercih edilebilmektedir.

Bu yazımızda bir KDV iade yöntemi olan artırımlı teminat ile alınan KDV iadelerinde sürelerin ne olduğu konusunu ele alacağız. Bu sürelere dikkat edilmediği durumlarda mükellefler vergi cezalarıyla karşı karşıya gelmektedir. Bu yüzden artırımlı teminat yöntemiyle KDV İadesi alan mükelleflerin bu süreleri bilmesi son derece önem arz etmektedir. Önce KDV iade yöntemleri hakkında kısa bir bilgilendirme yaparak konuya giriş yapalım.


KDV İade Yöntemleri Nelerdir?

KDV iadesi prensip olarak vergi incelemesi yapılarak verilir. Bunun iki istisnası vardır:

  • Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen sınırı (çoğu işlemde 2021 yılı için 5.000 TL’yi) aşmayan nakit iade
  • Mahsuben iade


Bu iki iade yöntemi dışındaki iade talepleri esas itibariyle Yeminli Mali Müşavirler tarafından yazılan vergi inceleme raporuna (KDV İade Tasdik Raporuna) istinaden yerine getirilir.

Bunun yanında Yeminli Mali Müşavir KDV İade Tasdik Raporu sonradan ibraz edilmesi koşuluyla mükellefe önden KDV iadesi yapan iade yöntemleri de vardır. Bunlar, Ön Kontrol Raporuna İstinaden KDV İadesi ve Teminat Karşılığı KDV İadesidir.


Ön Kontrol Raporuna İstinaden KDV İade Yöntemi Nedir?

20.02.2019 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan 24 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile Tebliğin (IV/A-3) bölümünde belirlenen sınırı aşan ve işlem türü itibariyle YMM KDV İadesi Tasdik Raporu ile talep edilebilen nakden iade talepleri; standart iade talep dilekçesi, YMM KDV İadesi Tasdik Raporu ile Tebliğin ilgili bölümlerinde iade taleplerine ilişkin aranan belgelerin tamamının ibraz edilmesi kaydıyla KDVİRA sistemi tarafından sorgulanır. Sorgulama sonucunda üretilen “KDV İadesi Ön Kontrol Raporu”na göre iade talebinin olumsuzluk tespit edilmeyen kısmının %50’si KDV İadesi Ön Kontrol Raporunun oluşturulmasından itibaren on iş günü içinde mükellefe iade edilir.” denilmektedir.

Teminat Karşılığı İade Yöntemi Nedir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca belirlenen sınırı aşan iadeye konu işlemlerde istenirse henüz YMM raporu ibraz edilmeden veya vergi incelemesi yapılmadan teminat gösterilerek nakit iade alınabilir. Bu durumda teminat, iadeye konu işlem türüne göre vergi inceleme raporu veya YMM raporuna dayanılarak çözülür.

Bu kapsamdaki nakden iade talepleri, nakit iade talebine ilişkin dilekçe ve teminatın yanı sıra ibrazı gerekli diğer belgelerin tamamlanıp KDVİRA sistemi tarafından “KDV İadesi Kontrol Raporu”nun üretilmesinden ve varsa yapılması gereken teyitlerin (örneğin, mal ihracatında gümrük beyannameleri ve usulüne uygun olarak gösterilmiş teminat mektupları ile varsa onaylı özel faturaların teyidi) yapılmasından sonra 10 gün içinde yerine getirilir. Buna “normal teminat karşılığı iade” diyebiliriz. Bir de “indirimli” ve “artırımlı” teminat uygulaması var. 


Artırımlı Teminat Uygulamasıyla KDV İade Yöntemi Nedir? 

Artırımlı teminat uygulaması, özel esaslara tabi olanlar hariç olmak üzere, mükelleflerin incelemesiz ve teminat aranmaksızın yapılan iade sınırı aşan ve YMM Raporu ile talep edilmesi mümkün olan nakden iade taleplerinde, iade talep dilekçesi ile iade taleplerine ilişkin aranan belgelerin (YMM KDV İadesi Tasdik Raporu hariç) tamamlanması ve nakden iadesi talep edilen tutarın %120’si oranında banka teminat mektubu verilmesi halinde, iade işlemi 5 iş günü içinde gerçekleştirilmesini sağlayan bir iade yöntemidir.  

Artırımlı Teminat Uygulamasıyla İle Alınan KDV İadelerinde Süreler Nasıldır?

15 Şubat 2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin (Seri N0: 11)’in 5.6. maddesi Artırımlı Teminat Uygulaması hakkında bilgi vermektedir.

İlgili maddeye göre Teminat Çözüm Raporu iadenin yapıldığı tarihten itibaren altı ay içinde verilir.

Vergi Dairesi Teminat Çözüm Raporunun ibraz edildiği tarihten itibaren Teminat Çözüm Raporlarında herhangi bir eksiklik/olumsuzluk tespitinde bulunmazsa en geç iki ay içinde teminat mektubunu mükellefe iade eder.

Vergi Dairesince Teminat Çözüm Raporunda tespit edilen eksiklikler ve olumsuzluklar için mükellefe 30 günlük süre verilir. Bu süre içinde mükellef bahse konu eksiklik/olumsuzlukları gideremezse mükellefe re’sen ya da talep üzerine 30 günlük ek süre verilir.

Mükellefe verilen bu 30+30=60 günlük süre teminat mektuplarının vergi dairesince iade edilmesine ilişkin geçen iki aylık sürenin hesabında dikkate alınmaz.

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin (Seri No: 11) ilgili maddeleri aşağıdaki şekildedir.

 

“MADDE 20 – Aynı Tebliğin (IV/A-4.) bölümünün beşinci paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraf eklenmiştir. “YMM raporu ile iade talebinde bulunan mükelleflerin teminat karşılığı aldıkları iadeye ilişkin olarak; 

  • İadenin yapıldığı tarihten itibaren altı ay içinde bu iade ile ilgili olarak YMM raporu ibraz edilmemesi ve ek süre talebinde bulunulmaması,
  • Ek süre talebinin uygun bulunmaması,
  • Altı aylık ek süre içinde de YMM raporunun ibraz edilmemesi durumlarında, teminat karşılığı yapılan iade incelemeye sevk edilir ve teminat vergi inceleme raporu sonucuna göre çözülür.”

 

MADDE 21 – Aynı Tebliğin (IV/A-5.) bölümünün sonuna başlığı ile birlikte aşağıdaki bölüm eklenmiştir. “5.6. Artırımlı Teminat Uygulaması İade taleplerinin yerine getirilmesi bakımından özel esaslara tabi olanlar hariç olmak üzere, mükelleflerin Tebliğin (IV/A-3) bölümünde belirlenen sınırı aşan ve işlem türü itibarıyla YMM KDV İadesi Tasdik Raporu ile talep edilen nakden iadelerinde, iade talep dilekçesi ile Tebliğin ilgili bölümlerinde iade taleplerine ilişkin aranan belgelerin (YMM KDV İadesi Tasdik Raporu hariç) tamamlanması sonrasında, nakden iadesi talep edilen tutarın %120’si oranında (İTUS sertifikası sahibi mükellefler için %60’ı oranında) banka teminat mektubu verilmesi halinde, iade işlemi beş iş günü içinde gerçekleştirilir. İadeye ilişkin YMM raporunun iadenin yapıldığı tarihten itibaren altı ay içinde verilmemesi halinde, iade talebi sürenin sonunda ivedilikle incelemeye sevk edilir.

İadeye ilişkin YMM raporunun ibraz edilmesi halinde, KDVİRA, YMM raporuna ilişkin kontroller ile vergi dairesince yapılması gereken diğer kontroller iki ay içerisinde tamamlanır. İade hakkı doğuran işlem bazında yapılan bu kontroller sonucunda herhangi bir eksiklik/olumsuzluk tespit edilmemesi halinde, YMM raporunun ibraz edildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde teminat mektubu mükellefe iade edilir. Ancak yapılan kontroller sonucunda eksiklik/olumsuzluk tespit edilmesi halinde, bu eksikliğin/olumsuzluğun giderilmesi için mükellefe 30 günlük süre verilir. Süresinde eksiklikleri/olumsuzlukları gidermeyen mükellefe 30 günlük ek süre verilir. Mükellefe verilen bu süreler, teminat mektuplarının iade edilmesine ilişkin iki aylık sürenin hesabında dikkate alınmaz. Bu süreler içinde eksikliklerin/olumsuzlukların giderilmemesi halinde haksız iade edilen tutar, gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası ile birlikte mükelleften aranır.”

 

MADDE 22 – Aynı Tebliğin (IV/A-6.) bölümünün; a) Birinci paragrafında (iii) sırasından sonra gelmek üzere aşağıdaki sıra eklenmiş, “iv. Teminat veya YMM raporu karşılığı iade talep edilmesine karşın vergi dairelerinin yapacakları kontrollerde tespit edilen eksiklik veya olumsuzlukların mevzuata uygun şekilde düzeltilmemesi” b) İkinci paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraf eklenmiştir. “Yukarıda dördüncü sıra kapsamında, iade talebinin incelemeye sevki Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Dairesi Başkanlıkları/Defterdarlıklar tarafından yapılabilir. İncelemeye sevk, ancak öncesinde vergi dairelerince mükellefin iade dosyasındaki eksikliklerin/olumsuzlukların YMM veya mükellef tarafından düzelttirilmesine ilişkin yazının yazılması ve belirtilen sürede YMM veya mükellef tarafından gerekli düzeltmelerin mevzuata uygun şekilde yapılmaması veya olumsuzluğun giderilmemesi halinde mümkündür. Bu kapsamda incelemeye sevk edilen iade talepleri, iadesi talep edilen tutarın %120’si oranında banka teminat mektubu verilmesi halinde yerine getirilir, teminat vergi inceleme raporuna göre çözülür.””

Sonuç

Sonuç olarak artırımlı teminata tabi olan Teminat Çözüm Raporlarında vergi dairesi ve mükellef sürelerle sınırlandırılmıştır. Vergi Dairesi raporun teslim edildiği tarihten itibaren iki ay içinde, mükellefse vergi dairesinden gelen eksiklik/olumsuzlukların giderilmesi için yazılan yazıya 30+30 gün süre içinde cevap vermelidir. Kısaca Teminat Çözüm Raporuna istinaden vergi dairesine intikal eden iş ve işlemlerden itibaren 2 Ay + 60 Günlük süre içinde teminat mektuplarının çözülmesi gerekmektedir.

Teminat çözüm raporlarını tanzim edenlerce hem vergi dairesinde geçen sürelere hem de mükellefte geçen sürelere azami dikkat edilmesi gerekmektedir. Raporu tanzim edenlerin ayrıca vergi dairesinden gelebilecek iki veya üçüncü eksiklik yazısı olabileceğini de göz önünde bulundurarak gelen eksiklik yazılarına ivedilikle cevap vermesi önem arz etmektedir.

Söz konusu sürelerin aşılması halinde ilgili tebliğin son fıkrasında mükellefe haksız iade edilen tutarın, buna bağlı gecikme faizinin ve bir kat vergi ziyaı cezasının mükelleften aranacağını ifade etmektedir.